FVG là gì? Khoảng giá bị nhảy cóc và vì sao giá hay quay lại

Từ điển các khái niệm · Bài 1 FVG là đoạn đường giá chạy quá nhanh nên bỏ qua. Thị trường thường quay lại để đi nốt đoạn đó.

Bạn hay nghe trader ICT và SMC nhắc "chờ giá về FVG". Mở chart ra thì thấy toàn nến, không biết FVG nằm ở đâu.

Thật ra FVG dễ nhận ra hơn bạn nghĩ. Chỉ cần nhìn ba cây nến liền nhau. Bài này giúp bạn nhận ra nó, hiểu vì sao nó xuất hiện, vì sao giá hay quay lại, và lúc nào nó không còn tác dụng.

FVG là viết tắt của gì

FVG là viết tắt của Fair Value Gap, tạm dịch là khoảng trống giá trị hợp lý.

Định nghĩa ngắn gọn: FVG là một cấu trúc ba cây nến, có một khoảng trống giữa đỉnh và đáy của cây nến thứ nhất và cây nến thứ ba. Khoảng trống này vẫn còn vì giá chưa quay lại khu vực ấy, nên nó vẫn bỏ ngỏ.

Mình gọi nó là khoảng giá bị nhảy cóc. Giá đi một mạch qua vùng đó, không dừng lại giao dịch đủ.

Nhận ra FVG bằng ba cây nến

Cách nhận ra gồm ba bước:

1. Tìm một cây nến lớn, thân nến chiếm gần hết chiều dài cây nến.
2. Đánh dấu đỉnh của cây nến ngay trước cây nến lớn.
3. Đánh dấu đáy của cây nến ngay sau cây nến lớn.

Nếu hai mốc này không chạm nhau, phần trống ở giữa chính là FVG.

Cách kiểm tra nhanh: kéo ngang đỉnh nến 1 và đáy nến 3 sang phải. Nếu hai đường chồng lên nhau, dù chỉ một chút, thì không có FVG.

FVG tăng (bullish FVG). Xuất hiện khi giá đi lên. Cây nến giữa là nến tăng thân lớn. Khoảng trống nằm giữa đỉnh nến 1 và đáy nến 3.

FVG giảm (bearish FVG). Xuất hiện khi giá đi xuống. Cây nến giữa là nến giảm thân lớn. Khoảng trống nằm giữa đáy nến 1 và đỉnh nến 3.

Mẹo nhớ: luôn so nến 1 với nến 3, bỏ qua nến 2. Nến 2 chỉ là cú đẩy tạo ra khoảng trống.

Vì sao lại có khoảng trống

Đây là phần quan trọng nhất. Hiểu được chỗ này thì bạn sẽ không còn học FVG như học thuộc hình vẽ.

Tài liệu SMC giải thích bằng khái niệm mất cân bằng (imbalance). Khi các tổ chức lớn đặt lệnh rất lớn trong thời gian ngắn, giá bị đẩy đi quá nhanh. Ví dụ trong một cú tăng mạnh, lệnh mua đẩy giá lên nhanh đến mức không có đủ người bán để khớp lệnh dọc đường. Kết quả là giá "nhảy" qua một vùng mà gần như không có giao dịch hai chiều.

Hãy hình dung một chiếc xe chạy quá nhanh qua một đoạn đường. Xe đến nơi rồi, nhưng đoạn đường đó chưa ai đi chậm qua để "trải nhựa". Trên biểu đồ, đoạn chưa trải nhựa đó là FVG.

Sách Practical ICT Strategies gọi FVG là vùng kém hiệu quả (inefficiency): nơi giá di chuyển quá nhanh và để lại khoảng trống.

Trong ICT, hai loại FVG còn có tên riêng, và chính cái tên giải thích chữ "kém hiệu quả":

• FVG tăng gọi là BISI (buy side imbalance, sell side inefficiency): trong khoảng giá đó, phía mua được chào giá, còn phía bán thì không.
• FVG giảm gọi là SIBI (sell side imbalance, buy side inefficiency): phía bán được chào giá, còn phía mua thì không.

Nói cách khác, khoảng giá đó mới chỉ có một chiều giao dịch. Thị trường chưa "đi hai chiều" qua nó.

Vì sao giá hay quay lại FVG

Sách Practical ICT Strategies nêu một nguyên lý: giá di chuyển vì hai lý do chính. Một là cân bằng lại chỗ mất cân bằng trong quá trình phân phối giá. Hai là lấy thanh khoản (liquidity).

FVG liên quan đến cả hai lý do.

Lý do thứ nhất, cân bằng lại. Tài liệu SMC viết rằng FVG là vùng thị trường chưa khớp đủ lệnh mua bán. Giá có xu hướng quay lại đó để về "giá trị hợp lý" (fair value), sửa lại chỗ mất cân bằng. Đây cũng là nguồn gốc cái tên Fair Value Gap.

Lý do thứ hai, thanh khoản. Sách Practical ICT Strategies coi FVG là thanh khoản bên trong biên giá (internal range liquidity). Lý do: đỉnh và đáy của các cây nến tạo nên FVG chính là những mốc đỉnh đáy trên khung thời gian nhỏ hơn. Khi giá quay lại lấp FVG, nó cũng quét luôn thanh khoản ở khung nhỏ đó.

Nói gọn: giá quay lại FVG để đi nốt đoạn đường đã bỏ qua, và nhân tiện gom thanh khoản nằm ở đó.

FVG được dùng để làm gì

Làm hỗ trợ và kháng cự. Theo Practical ICT Strategies, trong xu hướng tăng, FVG tăng có thể đóng vai trò hỗ trợ mạnh: giá thường hồi về lấp khoảng trống rồi mới đi lên tiếp. Trong xu hướng giảm, FVG giảm có thể đóng vai trò kháng cự.

Tìm điểm vào lệnh. Tài liệu SMC gợi ý chờ giá quay về vùng FVG để vào lệnh, và dùng vùng này làm điểm vào hoặc điểm thoát lệnh. Khi giá lấp xong khoảng trống, khả năng cao là giá đi tiếp theo hướng cũ.

Nằm trong danh sách PD Array. Sách Practical ICT Strategies xếp FVG vào PD Array, tức danh sách những vùng giá dùng để chọn điểm vào lệnh. Mục đích của PD Array là giúp bạn mua ở giá rẻ (vùng discount) và bán ở giá đắt (vùng premium). Khi có nhiều FVG, sách gợi ý dùng công cụ premium và discount để chọn FVG tốt nhất.

Ba mức cần kẻ trong một FVG

Khi đã thấy FVG, hãy kẻ ba mức:

1. Mép đầu: chỗ giá chạm vào FVG đầu tiên khi quay lại.
2. CE (consequent encroachment): mức 50%, nằm giữa FVG. Kẻ bằng Fibonacci từ mép này sang mép kia.
3. Mép cuối: chỗ giá lấp đầy hoàn toàn FVG.

Khi giá quay lại, một FVG được tôn trọng thường có một trong ba cách phản ứng: chạm mép đầu rồi bật ra, chạm CE rồi bật ra, hoặc lấp đầy rồi tạo một FVG mới theo hướng cũ. Dấu hiệu quan trọng nhất là giá đóng cửa: chừng nào chưa có nến đóng cửa vượt qua CE, FVG vẫn đang được tôn trọng. Râu nến có thể đâm sâu, nhưng giá đóng cửa mới là thứ để đánh giá.

Vào lệnh ở mép hay ở CE? Chờ ở CE thì dừng lỗ ngắn hơn, rủi ro nhỏ hơn, đổi lại có lúc giá chỉ chạm mép rồi chạy mất và bạn lỡ lệnh. Nếu FVG quá rộng, có thể thu hẹp vùng vào lệnh bằng cách nhìn sang bên trái xem có Order Block nào trùng với FVG không, hoặc xuống khung nhỏ hơn tìm một FVG nhỏ nằm bên trong FVG lớn.

Lúc nào FVG không còn tác dụng

Cả hai cuốn sách đều dùng chữ thường, có xu hướng. Không cuốn nào nói giá luôn luôn quay lại, và cũng không nói giá chắc chắn bật ra khỏi FVG.

Có hai mức cảnh báo:

• Nến đóng cửa vượt CE: dấu hiệu đầu tiên cho thấy giá không còn tôn trọng FVG.
• Nến đóng cửa xuyên hẳn qua FVG: FVG đã thất bại.

Sách Practical ICT Strategies gọi FVG bị xuyên thủng là inverse FVG (FVG đảo chiều). Đây là tín hiệu sớm nhất cho thấy động lượng của giá đang đổi, có thể dẫn đến một nhịp hồi ngắn hoặc một lần đổi hướng sau đó.

Điều thú vị là FVG cũ đổi vai. Một FVG giảm bị đóng cửa vượt lên thì lần sau giá quay lại, nó có thể làm hỗ trợ. Một FVG tăng bị đóng cửa xuyên xuống thì có thể làm kháng cự. Việc giá quay lại kiểm tra không nhất thiết xảy ra ngay, có khi sau một quãng đi ngang mới tới.

Vì vậy, FVG là một vùng đáng chú ý, chưa phải là một lệnh. Theo cách Apex áp dụng:

• Chỉ để ý những FVG cùng chiều xu hướng chính.
• Ưu tiên FVG tăng nằm ở vùng discount, FVG giảm nằm ở vùng premium.
• Luôn có dừng lỗ phía ngoài FVG. Nếu giá đóng cửa xuyên qua, chấp nhận FVG đã thất bại.

Đừng nhầm FVG với volume imbalance và gap

Ba khái niệm này hay bị gọi chung là "khoảng trống", nhưng khác nhau:

• FVG: khoảng trống giữa râu nến 1 và râu nến 3, nhìn qua ba cây nến.
• Volume imbalance (mất cân bằng khối lượng): giá đóng cửa của một nến và giá mở cửa của nến kế tiếp khác nhau, nhưng râu nến vẫn chồng lên nhau. Giá đã có giao dịch qua vùng đó, chỉ là thân nến không liền mạch.
• Gap (khoảng trống thật): giữa hai cây nến hoàn toàn không có giao dịch nào, thường gặp khi thị trường mở cửa đầu tuần.

Ví dụ với vàng (minh hoạ)

Giả sử trên khung M15 của XAU/USD, giá đang tăng:

• Nến 1 có đỉnh tại 3.350.
• Nến 2 là một nến tăng thân rất dài.
• Nến 3 có đáy tại 3.356.

Đỉnh nến 1 (3.350) và đáy nến 3 (3.356) không chạm nhau. Vùng 3.350–3.356 là một FVG tăng. Mép đầu là 3.356, CE là 3.353, mép cuối là 3.350.

Vài giờ sau, nếu giá hồi về vùng này, đó là chỗ trader ICT để ý tìm lệnh mua. Nếu có nến đóng cửa dưới 3.353, đó là cảnh báo. Nếu giá đóng cửa hẳn dưới 3.350, FVG đã thất bại và có thể chuyển thành inverse FVG, tức sau này vùng 3.350–3.356 có thể thành kháng cự.

Các con số trên chỉ để minh hoạ, không phải tín hiệu giao dịch.

Tóm lại

• FVG (Fair Value Gap) là khoảng trống giữa nến 1 và nến 3, do cây nến 2 chạy quá mạnh tạo ra.
• Nó xuất hiện vì mất cân bằng: giá đi quá nhanh, lệnh mua bán chưa khớp đủ.
• Giá thường quay lại FVG để cân bằng lại và lấy thanh khoản ở khung nhỏ.
• FVG dùng làm hỗ trợ, kháng cự và vùng tìm điểm vào lệnh, nằm trong PD Array.
• Kẻ ba mức: mép đầu, CE (50%), mép cuối. Đóng cửa vượt CE là cảnh báo.
• Khi giá xuyên qua, FVG thành inverse FVG, báo hiệu động lượng đang đổi.

Khái niệm liên quan trong Từ điển

• Imbalance (mất cân bằng): gốc rễ tạo ra FVG.
• SIBI và BISI: tên gọi của FVG giảm và FVG tăng.
• CE (consequent encroachment): mức 50% của FVG.
• Volume imbalance và gap: hai loại khoảng trống dễ nhầm với FVG.
• Inverse FVG (FVG đảo chiều): khi FVG bị xuyên thủng.
• Implied FVG (FVG ẩn): FVG không nhìn thấy khoảng trống vì râu nến chồng lên nhau.
• Balanced Price Range (BPR): vùng hai FVG ngược chiều chồng lên nhau.
• PD Array, Premium và Discount: danh sách vùng vào lệnh và cách chia vùng giá rẻ, giá đắt.
• Order Block: một PD Array khác, thường đi cùng FVG.
• Liquidity (thanh khoản), internal và external range liquidity: thứ giá đi tìm.
• Market Structure Shift (MSS): dấu hiệu cấu trúc đổi chiều. Sau một MSS, trader ICT thường tìm FVG để vào lệnh.

Tài liệu tham khảo

• Các bài giảng video về ICT trong thư viện tham khảo của Apex (FVG, Inverse FVG, tinh chỉnh điểm vào lệnh trong FVG).

Giao dịch forex, vàng và các sản phẩm có đòn bẩy có rủi ro mất vốn cao. Bài viết mang tính giáo dục, không phải lời khuyên đầu tư và không hứa hẹn lợi nhuận. Các con số trong bài là minh hoạ.